Przebodźcowanie – czy to nowa choroba cywilizacyjna?

W dzisiejszych czasach, kiedy codziennie jesteśmy bombardowani ogromną ilością informacji i bodźców, coraz więcej osób doświadcza tzw. przebodźcowania. To zjawisko polega na nadmiernym obciążeniu zmysłów i układu nerwowego przez różnorodne bodźce – dźwięki, obrazy, zapachy, czy informacje płynące z mediów. Choć nie jest to formalnie uznana jednostka chorobowa, coraz częściej mówi się o niej jako o nowej chorobie cywilizacyjnej. Nadmierna stymulacja informacyjna prowadzi do stresu informacyjnego objawiającego się na poziomie fizjologicznym, emocjonalnym, psychicznym i behawioralnym.₁

Czym jest przebodźcowanie?

Przebodźcowanie to stan, w którym układ nerwowy jest nadmiernie stymulowany przez nadmiar bodźców, co prowadzi do uczucia przytłoczenia, zmęczenia, a także problemów zdrowotnych. Żyjemy w świecie, gdzie szybkie tempo życia i nieustanny dostęp do informacji są na porządku dziennym. Ludzie doświadczają ogromnej liczby i różnorodności bodźców pochodzących ze źródeł takich jak komputery, telewizja i inne media elektroniczne oraz różne formy reklamy.₂

Objawy przebodźcowania

Przebodźcowanie może manifestować się na wiele różnych sposobów. Do najczęstszych objawów należą:

• Zmęczenie psychiczne i fizyczne – ciągłe uczucie wyczerpania mimo braku wysiłku fizycznego. 
• Drażliwość i niepokój – nadmiar bodźców może prowadzić do trudności w koncentracji, uczucia rozdrażnienia i napięcia.
• Problemy z koncentracją – przebodźcowane osoby mają trudności w skupieniu uwagi na jednym zadaniu przez dłuższy czas.
• Ból głowy i zmęczenie oczu – zbyt długi kontakt z ekranami komputerów, telefonów i telewizorów może powodować dolegliwości fizyczne.
• Problemy ze snem – nadmiar bodźców może prowadzić do zaburzeń snu. 

Przebodźcowanie a zdrowie psychiczne

Długotrwałe narażenie na nadmiar bodźców może prowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych, takich jak depresja, stany lękowe, a także zaburzenia snu. Nasz mózg, przyzwyczajony do nieustannego napływu informacji, zaczyna mieć trudności z wyciszeniem i regeneracją, co negatywnie wpływa na samopoczucie.

Brak równowagi między stymulacją a odpoczynkiem może również zwiększać poziom stresu i wypalenia zawodowego. Przebodźcowanie sprawia, że wiele osób odczuwa potrzebę ciągłej aktywności, co prowadzi do chronicznego zmęczenia i osłabienia odporności organizmu.

Wpływ braku witaminy D na samopoczucie

Przebodźcowanie może być nasilone przez niedobór witaminy D, który często pojawia się w okresie jesienno-zimowym, gdy dostęp do światła słonecznego jest ograniczony. Witamina D, nazywana „witaminą słońca”, odgrywa kluczową rolę w regulacji naszego nastroju oraz zdrowia psychicznego.

Niedobór witaminy D może prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych, w tym:

• Obniżenie nastroju – brak witaminy D wpływa na produkcję serotoniny, hormonu odpowiedzialnego za poczucie szczęścia. Niski poziom serotoniny może powodować obniżenie nastroju i nasilenie objawów depresji.
• Zwiększona podatność na stres – witamina D wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego, a jej niedobór może powodować zwiększoną podatność na stres i lęki.
• Zmęczenie i osłabienie – osoby z niedoborem witaminy D często odczuwają przewlekłe zmęczenie, co dodatkowo utrudnia radzenie sobie z przebodźcowaniem.

Jak radzić sobie z przebodźcowaniem?

Zarządzanie przebodźcowaniem i dbanie o zdrowie psychiczne wymaga kilku prostych, ale skutecznych działań:

1. Ograniczanie czasu spędzanego przed ekranem

Zbyt długi kontakt z elektroniką może prowadzić do zmęczenia i problemów ze snem. Staraj się nie krozystać z elektorniki wtedy, kiedy nie musisz. Zreslaksuj się na świeżym powietrzu, przeczytaj książkę zamiast wpatrywania się w ekran telewizora bądź telefonu. 

2. Ruch i świeże powietrze

Regularna aktywność fizyczna, zwłaszcza na świeżym powietrzu, pomaga redukować stres i zmniejszać napięcie. Nawet krótki spacer w parku może przynieść ulgę i pomóc w zrelaksowaniu umysłu.

3. Suplementacja witaminy D

Warto pamiętać o suplementacji witaminy D, szczególnie w okresie kiedy słońce na horyzoncie jest dość krótko. W aptekach dostępne są różne preparaty, które pomagają utrzymać odpowiedni poziom tej witaminy, co może wpłynąć na poprawę nastroju i odporności psychicznej.

4. Techniki relaksacyjne

Medytacja, ćwiczenia oddechowe czy joga mogą pomóc w wyciszeniu umysłu i redukcji przebodźcowania. Nauka kontrolowania oddechu i skupiania się na chwili obecnej to skuteczne narzędzia do walki ze stresem.

5. Zadbaj o sen

Odpowiednia ilość snu jest bardzo ważna dla regeneracji układu nerwowego. Postaraj się stworzyć regularny harmonogram snu, unikaj ekranów co najmniej godzinę przed snem, a w razie potrzeby rozważ zastosowanie suplementów z melatoniną lub innych preparatów wspomagających sen. Badania pokazują, że brak snu i zaburzenia snu mogą mieć poważne konsekwencje metaboliczne i sercowo-naczyniowe.₃

Podsumowanie

Przebodźcowanie staje się coraz bardziej powszechnym problemem w dzisiejszym, cyfrowym świecie. Nadmiar informacji, hałas i presja związana z szybkim tempem życia mogą prowadzić do wyczerpania psychicznego oraz fizycznego. Warto dbać o równowagę między pracą, odpoczynkiem i czasem spędzonym w otoczeniu natury. Równie ważne jest dbanie o odpowiedni poziom witaminy D, zwłaszcza w okresie mniejszej ekspozycji na słońce, aby poprawić swoje samopoczucie i wspierać zdrowie psychiczne. 

Źródła:

1. Monika Bąk-Sosnowska, Tomasz Holecki "Overstimulation and its consequences as a new challenge for global healthcare in a socioeconomic context.", 2022r.

2. Gregory J. Robson "The threat of comprehensive overstimulation in modern societies.", 2016r.

3.  Jessica A. Mong "Sleep and Metabolism: An Overview", 2010r.